شهرستان ابرکوه

سند افتخار شهرستان ابرکوه

خداوند محسن، حسن آفرید

مثال پیمبر بیامد پدید

جمال و کمالش چنان بی نظیر

که عالم به زلفِ سیاهش اسیر

دلاور چو حیدر، امام الیَقین

کریم و است و بخشنده و هم امین

چو جدش محمد(ص) ، دلش مهربان

بیاورده دین، تا جِی و اصفهان

به داراب و بر قویه تُشخانه بست

به ایران بتِ سلطنت را شکست

همه شیعه گشتیم بر دست او

هدایت گرفتیم با گفتگو

کنارش امام حسین(ع) با سپاه

دلم خاطره دارد از آن نگاه

چه خوش بود آن لحظه ی بی بدیل

به قرآن رسیدیدم ما با دلیل

سفر را زِ نیریز و مروست و بَرد

به بهمن سِفندار و اعلا  بکرد

ابرکوه و جرقویه، ای هموطن

مسیر دو نورِ حسین (ع)  و حسن(ع)

دریغا که آن روزگاران گذشت

دلم در بیابانِ هجران گم است

شعری از محمود امیدواری ابرقویی”امید”

———————————————————————————————-

درباره شهر ابرکوه

سیمای کلی از بافت قدیم (محله دروازه میدان)

ابرکوه یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران است که در مرکز ایران و در محدوده استان یزد واقع می‌باشد. هم اکنون آثار باستانی بسیار زیادی ازروزگاران گذشته در این مکان بجای مانده‌است که نشان از وجود تمدنی بیاد ماندنی و قدیمی دارد. اولین اثری که اگر آنرا از عجایب بدانیم اغراق نکرده‌ایم وجود یک درخت سرو کهن سال و بلند است که بر پایه ارزیابی متخصصین فن و از جمله یک دانشمند مشهور روسی عمر آن به بیش از ۴۰۰۰سال بالغ می‌شود. این درخت مشهور که هنوز نیز سر سبز و با صلابت در مرکز این شهر خودنمایی می‌کنددارای ارتفاعی بالغ بر ۲۸متر می‌باشد.

درباره ابرکوه:

ابرکوه در جنوب غربی شهرستان تفت و استان یزد واقع شده است.این شهرستان از شمال به شهرستان اشکذر استان یزد و شهرستان شهرضا استان اصفهان،از شرق به شهرستان خاتمِ یزد و از غرب و جنوب به شهرستان آبادهِ استان فارس محدود است.وسعت ابرکوه ۵۶۴۱ کیلومترمربع میباشد و در مختصات جغرافیایی ۵۲ درجه و ۵۸ دقیقه شرقی و ۳۰ درجه و ۴۶ دقیقه شمالی و با ۱۵۵۰ متر ارتفاع از سطح دریای آزاد واقع شده است.از نظر توپوگرافی، دشت ابرکوه جزئی از فلات خشک مرکزی ایران است

که رشته کوههای زاگرس چون حصاری انتهای این دشت را در جهت غرب و جنوب در بر می گیرد و کَفه ( کویر) ابرکوه با کمتر از ۱۴۵۰ متر پست ترین محل این حوزه است.ابرکوه دارای اقلیم گرم و خشک بیابانی می باشد. آب و هوای شهر در مقیاس عمومی ، ویژگیهای اقلیمی مناطق کویری درون فلاتی ایران را داراست و از مشخصات آن، کمیِ بارندگی ، دامنه نوسان حرارتی کم و بیش زیاد و خشکی می باشد.
بیشترین درجه حرارت متوسط مربوط به ماههای خرداد، تیر، مرداد و شهریور بوده و به صورت نسبی این ۴ ماه از سال از نظر دما متمایز از سایر ماههای سال هستند. همچنین ماههای آذر ،دی ، بهمن ، بطور نسبی خنک ترین ماههای سال هستند.بیشترین درجه حرارت، ۱/۳۹ درجه مربوط به مردادماه و حداقل آن مربوط به بهمن و اسفندماه با ۴/۰ درجه سانتیگراد ثبت گردیده است. بیشترین میزان بارندگی ماهیانه مربوط به ماههای بهمن و فروردین و بین ۵/۱۵ – ۱۲ میلی متر می باشد. جهت وزش باد غالب در استان، شمال غربی ـ جنوب شرقی می باشد. بیشترین سرعت وزش باد در این شهر از اواسط ماه اسفند تا اواسط ماه مهر بین ۸ تا ۱۰ نات می باشد.

وضعیت اجتماعی:
بر اساس آخرین سرشماری در سال  ۱۳۹۰ جمعیت خانوارهای ساکن شهر ابرکوه،۱۹۱۶۴ نفر و بر اساس آمار کلی ،جمعیت شهرستان در حدود ۴۶۶۶۲ نفر می باشد.دین مردم این شهرستان اسلام و مذهب ایشان شیعه است.در زمینه کشاورزی، عمده ترین سطح زیر کشت ابرکوه مربوط به گندم، و پسته دومین محصول عمده ابرکوه است.از محصولات باغی ابرکوه می توان زردآلو ، انار و انگور را نام برد.از کل جمعیت شاغل ابرکوه در بخشهای عمده فعالیت، ۸/۳۵ درصد در بخش کشاورزی، ۲/۱۰ درصد صنعت ، و ۵۴ درصد در بخش خدمات مشغول فعالیتند.

سوابق و پیشینه تاریخی:

از نظر تقسیمات کشوری ابرکوه قبلاً جزئی از شهرستان یزد و استان اصفهان بوده (تا سال ۱۳۳۲) و سپس در سال ۱۳۳۲ به استان فارس ضمیمه گردید. درسال ۱۳۶۷ این شهر به عنوان بخشی از شهرستان تفت از استان یزد درآمد و در سال ۱۳۷۳ طبق آخرین تقسیمات کشوری مستقلاً یکی از شهرستانهای یزد با مرکزیت ابرکوه گردید.

وجه تسمیه ابرکوه:

از آنجا که این شهر ابتدا در پای کوه ساخته شده، آنرا «برِکوه» میگفتند (کنار کوه) که در گویش مردم به «ابرکوه» تبدیل شد و پس از ورود اسلام این نام نیز مانند بعضی نامهای دیگر در گویش عربی، کاف به قاف تبدیل و «ابرقو» خوانده شده است. نهایتاً در سال ۱۳۵۰ این شهر به صورت رسمی «ابرکوه» نامیده شد. نام آن در منابع قدیم و جدید به صورتهای «ابرقو»، «ابرکویه»، «ابرقویه»، «برقوه» و «درکوه» آمده است. «ابر» در فرهنگ دکتر معین چنین تعریف شده :

  1. ۱- بر- به
  2. ۲- زبر – بالارویسر
  3. ۳- با
  4. ۴- بر سر – در

افسانه ها و داستانهایی درباره ابتدای حضور ابرکوه:

درباره بوجود آمدن و قدمت ابرکوه افسانه ها و داستانهایی نقل می شود که اغلب سند و مرجع علمی مقبولی ندارند.ولی با توجه به آثار و ابنیه باقیمانده میتوان پی به قدمت زیاد ابرکوه پی برد. ولی تاریخ دقیق آنرا می بایست در نوشته های پراکنده جستجو کرد. در کتاب «شناخت ابرکوه و قدمت آن» از قول احمد بن حسین بن علی کاتب مؤلف کتاب تاریخ جدید یزد آمده زمانی که اسکندر کثه (یزد کنونی) به عنوان زندان قرار داد (یعنی زمانی که تازه یزد را بنیان نهاد)نایبی برای خود در «ری» تعیین نمود که از ایالات ابرقو-اصفهان-اصطخر-قم خراج به نزد وی می فرستاد. در صورت صحت این گفته قدمت ابرکوه نه تنها از یزد بیشتر است بلکه در آن زمان هم سنگ و هم رده ایالت اصفهان و اصطخر قلمداد میشده.

درباره ابرکوه در نگاشته های قدیم سخن فراوان رفته از آنجمله: «مسالک الممالک» اصطخری،«حدود العالم من المشرق الی المغرب» ، «فارسنامه» ابن بلخی، طمعجم البلدان» یاقوت حموی، «المسالک و الممالک» ابن خرداذبه، «اقلیم پارس» ایرج افشار، «نزهه القلوب» حمدالله مستوفی، «سیاحت نامه جنوب ایران»، «فارس نامه ناصری» حاج میرزا حسن فسایی، «کتاب اثار ایران» آندره گدار، «اقلیم پارس» محمد نقی مصطفوی، «تاریخ و جغرافیای شهرستان آباده» عبدالرحیم شریف، «لغت نامه دهخدا»، «فرهنگ فارسی معین».

در کتب:

در کتاب آثار ایران درباره موقعیت جغرافیایی ابرکوه آمده:

ابرقو تقریباً در وسط راه استخر به یزد واقع است. بنابر روایت حمدالله مستوفی در ابتدا در پایان کوهی ساخته بوده اند و برکوه میگفتندش و بعد از آن بر صحرایی که اکنون هست این شهر کرده اند. شهری کوچک است. کسی که از راه سورمق یا دهبید بیاید هنوز هم در دامن کوهی سنگی، که درصحرا جامانده است آثار شهر قدیم،‌و در کنار خرابه های عتیق، شهر جدید را که مستوفی اشاره می کند می بیند.ابرقویی که در دشت واقع است از حیث آبادی شباهتی به ابرقوی عهد مغول ندارد بلکه در حقیقت میان آبادی کنونی او و ویرانه های اطرافش تفاوتی نیست، بنابر بعضی اقوال که بسیار متحمل هم است این شهر در حمله افغانها خراب شده است(۱۱۳۵ هجری). ولی علت حقیقی ویرانیش سابق بر هجوم افغانهاست. این شهر هم مثل بلاد بسیاری که پیش از این آباد و سر سبز بوده اند، بدرود حیات گفته یا بحال نزع افتاده است زیراکه تنها علت عمران این بلاد وقوع در سر راه تجارتی بوده و با انحراف تجارت رشته حیات آنها منقطع شده است، راه معروف کاروانی عهد مغول که از خلیج فارس تا دریای سیاه کشیده بود از هرز شروع و پس از عبور کرمان و یزد و سلطانیه و تبریز به سواحل دریای سیاه می رسید و ادویه چین و هند و نیل سوده و مشک و صمغ و اجناس ابریشمی و بنه کرمان و یزد و شیراز و سنگهای قیمتی را که شیراز و هرمز و سلطانیه بازار عمده آن محسوب می شد به اروپا می رسانید

.

مؤلف فارسنامه ناصری نیز در این باره چنین نوشته است:

« در اصل « برکوه» یعنی سینه کوه، الفی بر آن افزودند، ابرکوه گردید. پس تصرف عربی در آن نموده، ابرقوه گفتند.» محمد بن خلف تبریزی از این شهر با عنوان « ابرکوه» یاد نموده و درباره آن چنین آورده است: « ابرکوه» به ضم کاف نام شهری است در عراق عجم و چون آن شهر برزمینی که در ته آن، کوه است واقع شده، به این نام موسوم ساختند و معرب آن « ابرقو» است.و سرانجام مولف کتاب اقلیم پارس براین باور است که نام اصلی «‌ابرقو» ، « برکوه» بوده است که به مناسبت جایگاه شهر پیشین بر بالای صخره‌های کوتاه در دوران ساسانیان، آن را به این نام خوانده‌اند و به مرور زمان، مصوت کوتاه الف برآن افزوده شده و به صورت « ابرکوه» درآمده. « این شهر در دو نوبت احداث شده، نوبت اول به حدود پنج هزار سال پیش می‌رسد و شهر در دامنه تپه‌هایی که نزدیک هم قرار دارند به وجود آمده و نامش برکوه یا برقو بوده است و شهرت چندانی نداشته و ابرقوهی که در قرنهای بعد در محل فعلی ایجاد شده ، اهمیت و جمعیت بیشتری داشته و کلمه «ابر» در جلوی اسم نشان دهنده مفهوم بزرگی و عظمت شهر بوده است.»توضیح اینکه پیشوند « ابر» که صورت قدیمی تر حرف اضافه « بر» در زبان پهلوی و فارسی باستان است و در شهرهای دیگر چون:ابرغان ـ از بخش‌های شهراسب ـ ابرشهرـ به معنی شهر بالا و نام قدیم ناحیه‌ای بوده که نیشابور در آن قرار داشته است ـ و ابرقباد ـشهری برکناره شرقی رود دجله ـ نیز به کار رفته است، به این جهت بوده که آن نام را به بزرگی و اهمیت یاد کنند.

ابوالفتح قهرمانی می‌نویسد:

این شهر در دامنه سپید و تپه‌های سیاهرنگ که نزدیک هم قرار دارند، به‌وجود آمده، احتمالاً نامش « برکوه»، «ورقو» و یا « برقو» بوده است و خیلی کوچک بوده و آوازه‌ای نداشته است. حتی از قریه «میم» که چهار راه ابرایشم به حساب می‌آمده ، شهرتش کمتر بوده، زیرا چند خانواری بیش در آن سکونت نداشتند.آن ابرقوه که شهرتی داشته، در قرون بعد و در محل فعلی ایجاد شده است و اهمیت بزرگی و جمعیت بیشتری که داشته، کلمه « ابر» که معنی بزرگی می‌دهد در جلو آن قرار گرفته است که مفهوم ابرقوه بزرگ را برساند.در سال۱۳۵۰ ش ، وزارت کشور ، نام این شهر را از « ابرقو» به «ابرکوه» تغییر داد. اما در محاورات مردم هنوز لفظ«ابرقو» متداول است.

وضعیت جغرافیایی (حدود، وسعت و شرایط اقلیمی)

تقسیمات جدید کشوری و سیاسی استان یزد. (اضافه شدن شهرستان طبس به استان یزد درسال 82 خورشیدی)

شهرستان ابرکوه، نزدیک‌ترین نقطه شهری به مرکز جغرافیایی ایران، دیار تاریخ، فرهنگ و ادب، با مردمانی کویری و سخت کوش، که شعله حیات را در این کویر تفدیده، همواره پرفروغ نگاه داشته­اند. انبوه آثار باستانی که هر یک گنجینه‌ای از معماری و هنر ایران زمین را درخود جای داده اند.و کاریزهای طولانی و باستانی، نشان از آبادانی این منطقه و تاریخ پر افتخار آن دارند.شهرستان ابرکوه در جنوب غربی استان یزد ،در منطقه ای دشتی و در مسیر جاده یزد ـشیراز واقع شده و از دو طرف توسط ارتفاعات کوه سفید و قنبره در جنوب شرق و کوه اعلا در شمال غرب محصورشده است.از نظر مختصات جغرافیایی بین ۵۲ درجه و ۴۸ دقیقه تا ۵۴ درجه طول شرقی و۳۰ درجه و ۹ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۳۶ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. شهرستان مذکور از شمال به شهرستان تفت،از شمال غرب به استان اصفهان، از شرق به شهرستان مهریز و از جنوب، جنوب غرب و غرب به استان فارس محدود می گردد. شهرستان ابرکوه با مساحتی در حدود ۸۱۱/۵۳۴۴ کیلومتر مربع از دو بخش مرکزی و بهمن تشکیل شده است. ابرکوه جز فلات مرکزی ایران است و وسعتی بالغ بر ۵۳۴۷ کیلومتر مربع دارد.و از جهت وسعت ششمین شهرستان استان یزد محسوب می‌شود.

حداکثر ارتفاع آن از سطح آب‌های آزاد ۳۳۰۰ متر در جنوب و حوالی خانه خوره و حداقل آن ۱۴۵۰ متر و در حول کویر نمک ابرکوه می باشد.شهر ابرکوه ( مرکز شهرستان) به عنوان مرکز شهرستان ابرکوه در مختصات جغرافیایی ۵۳ درجه و ۱۵ دقیقه تا ۵۳ درجه و ۱۸ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۷ دقیقه تا ۳۱ درجه و ۸ دقیقه عرض شمالی قرار دارد. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۵۱۰ متر است. از نظر طبیعی این شهر در دشت واقع گردیده است.شهرستان ابرکوه در جنوب غربی استان یزد واقع گردیده و فاصله زمینی آن تا شهرهای یزد ۱۴۰ کیلومتر، شیراز۲۹۹  کیلومتر، آباده ۹۰ کیلومتر و تهران ۶۳۷ کیلومتر و فاصله هوایی تا تهران ۵۴۲ کیلومتر می‌باشد.این شهر در زمان ساسانیان جزء کوره اصطخراز ایالت بزرگ فارس به شمار می‌رفت. در اوایل قرن یازدهم هـ.ق متعلق به عراق عجم بوده و در عهد قاجاربه خاطر دور بودن از حکومت فارس جزء ایالت اصفهان شمرده شد.

 از سال۱۳۵۵ جزء شهرستان آباده از توابع استان فارس گردیده و در سال۱۳۶۶ بخشی از شهرستان تفت ازتوابع استان یزد بوده و سرانجام در سال۱۳۷۳ از بخش به شهرستان تبدیل شده است.

آب و هوا

با بررسی جداول ایستگاههای هوا شناسی منطقه در می یابیم که این شهرستان دارای آب و هوای گرم و خشک می باشد.بیشترین میزان بارندگی بین ماه‌های بهمن تا اردیبهشت صورت می گیرد. میزان کل بارندگی سالیانه شهرستان حدود ۲/۱۱۱ میلیمتر و میانگین درجه حرارت آن در سالهای ۱۳۸۹-۱۳۸۸ ، ۱۳ درجه سانتی گراد بوده است.آب و هوای شهر ابرکوه گرم و خشک بوده که حداکثر حرارت آن در تیر و مرداد به ۶/۳۰ درجه و حداقل آن در دی ماه به ۴/۳ درجه سانتیگراد می رسد.میزان بارندگی آن در اغلب سالها زیر ۱۰۰ میلی متر است.این شهر فاقد رودخانه و جریان سطحی است و تنها مسیل گاشار می باشد که از قسمت شمالی ابرکوه گذشته و به کفه ابرکوه منتهی می شود.

منابع آب

در حال حاضرآب مورد نیاز شهر ابرکوه از طریق ۱۰ حلقه چاه عمیق و۴ حلقه چاه در منطقه بصیرون اقلید  انجام می‌شود، همچنین خط انتقال با طول حدود۸۰ کیلومتر از منطقه بصیرون اقلید جهت آبرسانی در سال ۸۹ به شبکه پیوسته است. آب مصرفی مورد نیاز شهر مهر‌‌‌دشت از آب قنات واقع در منطقه‌هنشک تأمین می‌‌‌شود. که در حال حاضر بدلیل خشکسالی و بی‌آبی ، آب شهر مهردشت و بخش بهمن از ۱۵چاه منطقه تامین می گردد.آب آشامیدنی روستاهای بخش مرکزی از ۱۵چاه منطقه و آب انتقالی از مزرعه عرب که در سال ۱۳۹۰ به بهره برداری رسیده است تامین می گردد.

مهمترین منابع آب سطحی شهرستان عبارتند از:

رودخانه فصلی گاشار:

 رود خانه فصلی گاشار از شاخه های مستقل زیر حوضه سیر جان- ابرکوه است که در شهرستان های اقلید، آباده و ابرکوه جریان دارد. از کوه‌های انگه دونی با ارتفاع ۳۲۳۹ متر و خرمن کوه با ارتفاع۳۰۰۰ متر واقع در ۲۰ کیلو متری غرب شهر اقلید سرچشمه گرفته، از شهر اقلید عبور نموده و آبادی‌های چالیان، ده عرب، صادق آباد، خسرو آباد را نیز مشروب می سازد. سپس از شمال شهر ابرکوه گذشته و در شرق این شهر به کویر ابرکوه  می ریزد. منبع تغذیه رودخانه نزولات جوی است که در ابتدای مسیر با جهت جنوب غرب به شمال غرب و پس از ورود به دشت با جهت غرب به شرق جریان می یابد. طول رود خانه گاشار حدود ۹۵ کیلو متر و شیب متوسط  بستر آن کمتر از یک درصد بوده ومناطق سولفاته، کلروره و شور جاری است.

مسیل کاسه رود:

این مسیر از دامنه های کوه اعلا در شمال غربی ابرکوه سرچشمه می گیرد.با بارش رگبار بر آبریز مسیر که عمدتا از گل رس سبز رنگ تشکیل شده و پس از طی مسافتی به کویر (کفه ) ابرکوه می‌ریزد.

مسیل هنشک:

از مسیل های مستقل زیر حوضه کویر سیرجان است که در جنوب شهرستان ابرکوه جریان دارد. از کوه‌های زری با ارتفاع ۲۸۵۹ متر و سبز با ارتفاع ۲۸۰۰ متر واقع در ۵۰ کیلو متری شهر ابرکوه جریان می گیرد. آبادی هنشک را مشروب ساخته،در جنوب غرب آبادی اسفند آباد در سطح دشت پخش می گردد.منبع تغذیه رود خانه نزولات جوی است که در ابتدای مسیر با جهت جنوب شرق به شمال غرب و از آبادی هنشک به بعد با جهت جنوب غرب به شمال شرق جریان می یابد. طول مسیل ۳۵ کیلومتر، شیب متوسط بسترآن۳ درصد و در مناطق بی کربناته کلسیک و سولفاته جریان دارد.

وضعیت تقسیمات کشوری

براساس آخرین تقسیمات کشوری در سال۱۳۷۸ شهرستان ابرکوه دارای دو بخش یعنی بخش مرکزی و بخش بهمن و چهار دهستان و۵۱ آبادی دارای سکنه بوده است. بخش مرکزی شهرستان ابرکوه که مرکز آن نیز شهر ابرکوه می‌باشد، شامل دو دهستان به نام‌های فراغه و تیجرد می‌باشد و دارای۲۱۵ آبادی است و تنها ۳۶ آبادی آن دارای سکنه است. مساحت منطقه ۵ /۵۸۷۸ کیلومتر مربع می‌باشد که از این نظر ششمین شهرستان استان یزد محسوب می‌شود.

تقسیمات کشوری استان یزد، سال تا سال 77خورشیدی

تقسیمات کشوری استان یزد سال 84. جانمایی شهرستان ابرکوه در آن

استان یزد و شهرستان های آن تا سال 77

وضعیت راه ها و دسترسی و زیرساختهای شهرستان

راه آهن:

 وجود برخی عوامل تأثیر گذار نظیرموقعیت ارتباطی ابرکوه (محوریت آن در دسترسی به چندین استان کشور) و پتانسیل بالقوه ی آن بویژه بدلیل تقریب مسافت با جاده ترانزیتی شیرازـ اصفهان در ایفاء خدمات باراندازی و انبارداری کالا وبرخورداری از زیر ساخت ـ های مناسب توسعه اقتصادی (نواحی صنعتی، گاز، آب، برق و…) که توان جلب سرمایه گذاری در واحدهای محتلف تولیدی را افزایش داده و پتانسیل قابل توجهی نیز در انجام سرمایه گذاریهای بزرگ صنعتی نظیر طرح پتروشیمی بوجود آورده است.

بزرگراه یزد-ابرکوه-سورمق:

در حال حاضرحد فاصل فیض آباد – گردنه تخته سنگی و گردنه علی آباد – تفت جمعا بطول ۱۱۰ کیلو مترتکمیل شده است.

 راه ارتباطی ابرکوه مروست  و اسفند آباد – صفا شهر:

 از طریق جاده صفا شهر که بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دو استان یزد و فارس را کاهش می‌دهد وراه ابرکوه- مروست موجب کاهش بار ترافیکی سایر معابر منتهی به استان یزد، (فارس، کرمان و هرمزگان) از جمله دلایل توجیهی اجرای  این پروژه بشمار می رود (شایان ذکر است با استفاده از راه ارتباطی ابرکوه ـ مروست حدود ۱۸۰ کیلومتر از راه فعلی بندرعباس ـ اصفهان کاسته می‌شود) توضیحاً عملیات راه ارتباطی ابرکوه – مروست  که مسافت کلی آن حدود ۱۰۵ کیلومتر می باشد که در حال حاضر زیر سازی آن تکمیل شده است.

راه ارتباطی ابرکوه جرقوئیه ـ اصفهان :

این راه ارتباط اصفهان- ابرکوه- بندر عباس را در نهایت میسر میکند . از کل ۱۰۵ کیلومتر طول پروژه ۶۵ کیلومتر در حوزه استان اصفهان و ۴۰ کیلومتر در حوزه استحفاظی استان یزد می باشد که در حال حاضر مسیر ابرکوه –جرقوییه – اصفهان زیر بار ترافیک است.

بزرگراه

اصلی معمولی

فرعی

روستائی

راههای دسترسی خاکی

جمع

۲۲.۵

۴۵

۱۶

۹۳.۷

۱۳۰

۳۰۷.۲

برق:

برق مورد نیاز این شهرستان از پست ۱۶۶ ابرکوه تأمین می‌‌‌‌‌گردد که با ۴فیوز هوایی از شبکه‌‌ی برق سراسری (سورمق) تغذیه می‌‌‌شود. عملیات ایجاد دو پست ۶۶ کیلو وات در بخش بهمن و ۲۳۰ کیلو وات در شرق ابرکوه از سال ۱۳۹۱ آغاز خواهد گردید.

گاز:

پروژه گازرسانی شهرستان ابرکوه رو به اتمام می‌‌باشد. کل خطوط تغذیه شهرستان ۵۰ کیلومتر و شبکه‌‌ی  اجرا شده داخلی شهر ابرکوه و شهرکهای صنعتی  ۱۸۵ کیلومتر و شبکه داخلی شهر مهردشت  و روستاهای شهرستان دارای ۱۶۵ کیلو متر و تعداد ۴ ایستگاه C.G.S و ۱۵ ایستگاه T.B.S می باشد.

تلفن:

آمار تعداد تلفن منصوبه و مشغول به کار در نقاط شهری این شهرستان به میزان ۱۷۶۰۰ تلفن ثابت و ۲۸۸۰۰ تلفن همراه می باشد.

صنایع:

وضعیت موجود:

۱- ناحیه صنعتی ابرکوه با مساحت ۷۳ هکتار در سال ۱۳۷۱ به بهره برداری رسید

۳۰ واحد فعال با اشتغال ۱۵۰ نفر

۷ واحد نیمه فعال با اشتغال ۱۰ نفر

۱۰ واحد در حال راه اندازی با اشتغال ۳۰ نفر

 ۲- شهرک صنعتی ابرکوه با مساحت ۹۰ هکتار در سال ۱۳۸۶ به بهره برداری رسید

۹ واحد فعال با اشتغال ۳۰ نفر

۱۵ واحد در حال راه اندازی با اشتغال ۵۰ نفر

۳- ناحیه صنعتی بهمن

۱۰ واحد فعال با اشتغال ۴۰ نفر

۱۵ واحد در حال راه اندازی با اشتغال ۴۰ نفر

در خصوص معادن نیز تاکنون ۲۷ پروانه بهره برداری در شهرستان صادر گردیده که زمینه اشتغال حدود ۴۰۰ نفر را فراهم آورده است. در اکثر معادن این شهرستان سنگ های تزیینی ساختمانی استخراج می شود.

در آینده:

واحد تولید کاشی و سرامیک کوثر کویر ابرکوه با ظرفیت تولید ۳۲ میلیون متر مربع و اشتغال ۱۰۰۰ نفر

واحد تولید کاشی و سرامیک آرین سرام ابرکوه با ظرفیت تولید ۸ میلیون متر مربع و اشتغال ۳۰۰ نفر

واحد تولید کاشی و سرامیک آبنوس نما ابرکوه با ظرفیت تولید ۸ میلیون متر مربع و اشتغال ۳۰۰ نفر

واحد تولید کاشی و سرامیک کیوان سرام ابرکوه با ظرفیت تولید ۸ میلیون متر مربع و اشتغال ۳۰۰ نفر

واحد تولید کاشی و سرامیک سیمین با ظرفیت تولید ۸ میلیون متر مربع و اشتغال ۳۰۰ نفر

واحد تولید آهن و فولاد با ظرفیت یک میلیون تن در سال و اشتغال ۱۰۰۰ نفر

واحد تولید سیمان سفید با ظرفیت ۲/۱ میلیون تن در سال و اشتغالزایی ۳۰۰ نفر

مجتمع پتروشیمی کوثر کهن ابرکوه  با هدف تولید متانول و فرمالدهید و اشتغال ۱۰۰۰ نفر

احداث سیلوی ۵۰۰۰۰ تنی ذخیره گندم

پتانسیلهای شهرستان ابرکوه:

موقعیت جغرافیایی شهرستان ابرکوه(‌نقطه اتصال سه استان یزد – فارس – اصفهان)

احداث راه های مواصلاتی جهت دسترسی سریعتر به استان های همجوار ( ابرکوه – جرقویه – اصفهان  و ابرکوه- صفاشهر  و ابرکوه – مروست)

احداث راه آهن یزد – ابرکوه – اقلید

وجود معادن غنی سنگ های تزیینی و خاک نسوز

ظرفیت بالای تولید محصولات باغی از جمله انار و زردآلو

همجوار با کویر و عدم وجود مسائل زیست محیطی برای استقرار صنایع مختلف

عبور خط ۵۶ اینچ  سراسری گاز از شهرستان

ایجاد منطقه ویژه اقتصادی ابرکوه و قابلیت استقرار صنایع مختلف و استفاده از مزایای ویژه آن

کشاورزی شهرستان:

منابع آبی شهرستان: ۶۴۵ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق، ۲۹ رشته قنات فعال که در مجموع در هر ثانیه برداشتی در حدود ۵۰۰۰ لیتر آب می باشد.

تعداد بهره بردار: ۶۲۰۰  کشاورز

 میزان اشتغال زایی کشاورزی: ۳۵ درصد اشتغال شهرستان

کل اراضی قابل کشت: ۲۷۵۰۰ هکتار

سطح زیر کشت زراعت: ۱۳۰۰۰ هکتار( عمده کشت زراعی شهرستان شامل گندم ، جو، یونجه و …می باشد)

سطح زیر کشت باغی: ۵۵۰۰ هکتار که شامل ۲۵۰۰ هکتار پسته، ۲۰۰۰ هکتار زردآلو و ۱۰۰۰هکتار سایر باغات

اراضی آیش: ۹۰۰۰ هکتار

مجتمع گلخانه ای: یک واحد با ظرفیت ۵۳ واحد با تمامی زیرساخت ها( آب ، گاز، برق و…)

تعداد مرغداری : ۷۵ واحد مرغ گوشتی با ظرفیت یک میلیون قطعه در هر دوره و دو واحد مرغ تخم گذار با ظرفیت ۱۳۰۰۰۰ قطعه

تعداد گاو و گوساله شهرستان: ۸۵۰۰ راس

تعداد دام سبک ( گوسفند و بز): ۱۵۰۰۰۰ راس

تعداد پرورش شترمرغ: ۲ واحد با ظرفیت ۵۰ قطعه پروار

تعداد مجتمع های دام: ۱۲ مجتمع گاو شیری و گوسفند پروار

صنایع تبدیلی: ۲ کارخانه اعلا و شیکا با ظرفیت ۱۰۰ تن تحویل شیر در روز  همچنین یک کارخانه شرکت عالی مهر با پیشرفت ۹۰ درصدی به زودی به بهره برداری خواهد رسید.

میزان تولیدات کشاورزی و دامی شهرستان:

 محصولات زراعی: ۱۳۶۰۰۰ تن

محصولات باغی : ۲۹۰۰۰ تن

سبزی و سیفی: ۱۲۵۰ تن

گوشت مرغ: ۵۰۰۰ تن

گوشت قرمز: ۱۱۲۰ تن

شیر : ۱۵۰۰ تن

تخم مرغ: ۱۳۰۰ تن

 ماهی : ۱۰۰ تن

عسل : ۴ تن

جمع تولیدات شهرستان: ۱۸۹۰۰۰ تن

 جمع تولیدات استان: ۱۴۷۱۰۰۰ تن

شهرستان ابرکوه بعد از شهرستان یزد رتبه دوم در تولید محصولات کشاورزی و دامی را دارد.

مشکلات بخش کشاورزی:

  • خرد بودن اراضی و عدم مدیریت مناسب در کشاورزی
  • خشکسالی و افت آبهای زیرزمینی
  • بدهی های بانکی کشاورزان و عدم نقدینگی آنها
  • کمبود صنایع تبدیلی در شهرستان

پتانسیل های شهرستان:

  • وجود ۱۳ مجتمع دام و گلخانه ای در شهرستان
  • مناسب بودن  اراضی شهرستان جهت تولید کشت زعفران
  • مناسب بودن شهرستان جهت استقرار صنایع تبدیلی( وجود شهرک و نواحی صنعتی در شهرستان)

وضعیت بخش محیط زیست شهرستان :

۳ منطقه در حوزه محیط طبیعی تحت مدیریت محیط زیست می باشد:

۱- اثر طبیعی سرو با مساحت ۳/۲ هکتار

۲- مرکز احیای گورخر ایرانی پنج انگشت با وسعت ۱۶۰ هکتار

۳- منطقه شکار ممنوع کفه طاغستان با وسعت ۱۲۰۰۰۰ هکتار

وضعیت منابع طبیعی شهرستان:

بیش از ۹۲ درصد از اراضی شهرستان  با مساحتی در حدود ۴۸۰۰۰۰ هکتارتحت پوشش منابع طبیعی می باشد که ۳۰۰۰۰۰ هکتار از این اراضی کویری و بیابانی و ۱۸۰۰۰۰ هکتار مراتع درجه ۲ و ۳ شامل می شود.بیش از ۱۱۰۰۰ هکتار عملیات بیابان زدایی و تثبیت شن های روان در شهرستان که عمدتا در بخش بهمن می باشد انجام گرفته است.

در مجموع ۱۲ بند خاکی با ظرفیت ۵/۲ میلیون مترمکعب به منظور عملیات آبخیزداری در شهرستان توسط منابع طبیعی احداث شده است. همچنین بند کاسه رود با ظرفیت آبگبری ۴ میلیون مترمکعب در شهرستان می تواند تامین کننده بخشی از آب کشاورزی و صنعت باشد.

همچنین ۳ بوستان با مساحتی بیش از ۷۴ هکتار فضای سبز تحت مدیریت منابع طبیعی شهرستان می باشد.

زمین شناسی

شهرستان ابرکوه از نظر مطالعات زمین شناسی جزء مجموعه ایران مرکزی مورد بررسی قرار می گیرد.در حاشیه جنوبی دشت ابرکوه یک سلسله ارتفاعات با امتداد شمالی غربی- جنوب شرقی که دارای رسوبات پرمین و تریاس می‌باشد، گسترش یافته است. در ارتفاعات «کولی کش» و جنوب هنشک، رخنمونی از تشکیلات متامرفیک دیده می‌شود که سن آن نا مشخص و احتمالاً پی سنگ قدیمی پرکامبرین می باشد.این سری دگرگونی‌ها شامل شیست، فلدسپات لایه های نازک دولومیتی و آهک‌های مرمریزه می‌باشد.در اطراف هنشک آهک‌های تریاس بالایی تحت تاثیر این دگرگونی بشدت مرمریزه شده و دارای کنتاکت تکتو نیکی با سری فوق است. این سنگ‌های دگرگون در اینفرا کامبرین بالا آمده و تا اواخر تریاس خارج از آب بوده است و همین دلیل رسوب گذاری دوران اول و تریاس بر روی آن‌ها می‌باشد. اما در ژوراسیک به زیر آب رفته و ماسه سنگ و شیل در قسمت‌های تحتانی، آهک و ماسه،سنگ‌های آهکی و بالاخره مارن در قسمت‌های فوقانی بر روی آن‌ها نهشته شده است. سنگ‌های آتشفشانی شامل  آنذریت،ریولیت و توف درون تشکیلات تریاس بالایی جای گرفته است.

از سنگ های آذرین درونی تعدادی رگه های دیاباز بصورت دایک و شیل  در امتداد گسل های عمیق ایجاد شده است.ازمواد معدنی مقدار کمی باریت از معدن کوچکی در نزدیکی خانه خوره استخراج می‌شود و نیز سنگ مرمریت  جهت مصارف ساختمانی در حوالی کوه اعلا قابل استخراج است.قدیمی ترین سنگ‌های رسوبی منطقه آهک‌های پرمین و فسیل نوزولینا می‌باشند که در سطح تجزیه شده و با چرت‌های سیاه رنگ همراه است. بر روی این فسیل‌های آهکی سری های آهک و مارن و شیل که به نام تشکیلات آباده نامگذاری شده، قرار دارد.از دوره تریاس سنگ‌های آهک و مارن و دولومیت و ماسه سنگ را باید نام برد. قسمت اعظم رسوبات تریاس را لایه های آهکی که در قسمت فوقانی ماسیو  و در بخشهای تحتانی لایه است تشکیل می دهد. سنگ‌های کرتاسه زیرین با فسیل آهکی در جنوب شرقی دشت و در مجاورت شهر ابرکوه بیرونزدگی دارد. آهک‌های الیگوسن نیز در مجاورت شهر به چشم می‌خورد. این سری رسوبی در شمال غربی دشت با فسیل آهک و مارنهای کمی دگرگونی شده مشخص است.آخرین پدیده  سوب‌گذاری دریایی تحت عنوان کنگلومرای بختیاری دراطراف شهر ابرکوه بصورت لایه های تقریباً افقی تظاهر می‌نماید. اولین حرکات کوه‌زایی منطقه مربوط به اواخر تریاس است که احتمالاً از مراحل اولیه کوه‌زایی است، ولی فرم تکتونیکی موجود منطقه را حرکات بعد از پلیوسن ایجاد کرده است. کویر نمک که حوضه تبخیری را ایجاد نموده به‌صورت یک پایین افتادگی«گرابن» در امتداد کویر هرات و مروست از یک طرف و کفه طاقستان اسفنداران و باتلاق گاو خونی از سمت دیگر امتداد یافته است.

ژئو مورفولوژی

حوضه بسته کویر ابرکوه- سیرجان به شکل مستطیل بزرگی با راستای شمال غربی – جنوب شرقی بین ارتفاعات زاگرس و ارتفاعات ایران مرکزی در شرق واقع شده است.قله شیرکوه با ارتفاع ۴۰۵۵ متر بلندترین نقطه ارتفاعی و کویر ابرکوه(ابرقو) با کمتر از ۱۴۵۰ متر پست‌ترین محله حوضه می‌باشد. جریان پایانی آب‌های بیشتر نواحی به صورت سر ریز به این منطقه ختم می شود.

در گذشته در این ناحیه دریای بزرگی وجود داشته که سرتاسر منطقه را فرا می گرفته و به احتمال زیاد تا نواحی شمالی(حوضه باتلاق گاو خونی) گسترش داشته است. به علت تغییرات آب و هوایی، کاهش میزان ریزش های جوی، تبخیر شدید و سایر عوامل دریا رفته رفته خشک شده و از آجا که کف دریا ارتفاعات یکسانی نداشته و فعالیت مسیل‌ها و رود خانه ها که بدان منتهی می شوند مختلف بوده است، دریا ابتدا به چند پاره تقسیم و سپس خشکگردیده و کویرهای ابرقو، مروست وسیرجان بقایای آن دریای بزرگ قدیم است.

ارتفاعات

ارتفاعات این شهرستان بطور کلی شامل چهار ارتفاع مهم می‌باشد که عبارتند از:

۱- سفید کوه(کوه سفید-گنبد عالی) که در فاصله ۵/۱ کیلومتری جنوب شرقی شهر ابرکوه قرار گرفته است. ارتفاع آن ۱۵۹۵ متر از سطح دریا می باشد.

۲- دومین نقطه ارتفاعی قابل توجهی که در این شهرستان وجود دارد کوه قنبره (سیاه) است که در فاصله سه کیلومتری جنوب شرقی ابرکوه واقع شده است و ارتفاع آن به ۱۶۹۷ متر از سطح دریا می‌رسد.

۳- یکی دیگر از ارتفاعات این شهرستان کوه پنج انگشت می‌باشد. این کوه در قسمت جنوب شرق شهر ابرکوه واقع است و۶ کیلو متر با شهر فاصله دارد.ارتفاع آن ۱۷۳۵ متر از سطح دریا می‌باشد. وجه تسمیه این کوه شکل ظاهری آن است که بصورت انگشتان دست می‌باشد. قله این کوه قسمتی از یک رشته کوه کم ارتفاع با امتداد شرقی- غربی  و به طول ۶ کیلومتر است که در دشت ابرکوه قرار دارد.

۴- ارتفاع دیگری که در این شهرستان به چشم می‌خورد کوه اعلا است که بصورت منفرد بوده و در ۲۷ کیلومتری شمال غربی ابرکوه قرار گرفته که ارتفاع آن ۲۳۷۷ متر از سطح دریا می‌باشد.

۵- تپه های سفید در ۳ کیلومتری جنوب شرقی و پرستو در فاصله ۵/۰ کیلومتری جنوب شهر ابرکوه قرار دارند.

عوارض طبیعی و مصنوعی

از جمله عوارض طبیعی که در این منطقه به چشم می‌خورد، تپه سفید در ۵/۳ کیلومتری جنوب شرق و تپه پرستو در جنوب شهر ابرکوه است.همچنین می‌توان به دو غار به نام های «غار اعلا» و«غار لاحسینی» اشاره نمود.

۱- غار اعلا واقع در کوه اعلا، درفاصله ۲۹ کیلومتری شمال غربی شهر ابرکوه قرار دارد. این غار در سینه کش کوه واقع شده و چون شیب کوه تقریباً به صورت عمودی است، دسترسی به آن به آسانی میسر نمی‌باشد.

۲- غار لا حسینی، این غار در نزدیکی قلعه سعدآباد و در کوه های غرب شهرستان ابرکوه قرار گرفته است و ارتفاعات مذکور مرز مشترک این شهرستان و شهرستان آباده از توابع استان فارس می‌باشد. فاصله هوایی غار تا شهر ابرکوه حدود ۳۶ کیلومتر است.گردنه تالنگی «TALENGI » نیز در ۳۷ کیلو متری جنوب غرب شهر ابرکوه قراردارد. گردنه مذکور و دره های همبس «HAMBAS » تل زرد،تنگه دریگی«DEREYGI» رونه «RUNEH» ،بنگو ،آب مک مرادی ، درازو…..درجنوب غربی شهرستان ابرکوه ودر قسمت شمالی رشته کوهی که مرز مشترک با استان فارس دارد واقع شده اند بطور کلی قسمت اعظم این منطقه کویری است واز اطراف توسط کوهها وتپه ها محدود شده است .

دباله کویر اطراف مرداب گاو خونی در شمال غربی منطقه ، پس از عبور از واحد اراضی فلاتهای فرسایش یافته و مرتفع به کویر ابرقو منتهی می شود. در اراضی پست و گود ، آب تحت الارضی تا عمق ۲۰ سانتیمتری بالا آمده و در قسمتهایی نیز سطح زمین را فرا می گیرد. شوری آب به حدی است که پس از تبخیر از آن نمک استخراج می گردد.اراضی که می توان جهت زراعت استفاده کرد شامل فلات های کم ارتفاع نسبتاً مسطح می گردد.این فلات های کم ارتفاع تشکیل شده از خاکهای کم عمق تا متوسط با بافت متوسط تا نسبتاً سنگین که بر روی طبقات سخت شده آهکی قرار گرفته است و معمولاً به صورت لایه های مورق در ساختمان خاکریزی بلوکی و منشوری ،نسبتاً مشخص می باشد.در پاره ای از اراضی متمرکز نیز آهک طبقه ای «CALCIC » دیده می شود .در این گونه از خاکها PH از ۲/۷ تا۴/۸ متغیر است.

لرزه‌خیزی

به طور کلی منطقه ابرکوه از نظر لرزه‌خیزی در ناحیه‌ی کم خطر قرار دارد. این مسئله ار می‌توان از آثار تاریخی آن که پس از چندین قرن هنوز پا برجا هستند، دریافت. در حالی که بیشتر این آثار متعلق به قرن‌های چهارم تا هفتم هجری بوده و در ساختن آن‌ها، اغلب از مصالح کم دوام، چون خشت و گل استفاده شده است و نیز با ملاحظه نقشه زمین لرزه گسله‌های کشور، در می‌یابیم که دو گسل مهم از شرق منطقه ابرکوه عبور می‌کنند که عبارتند از :

۱ـ گسله دهشیر ـ بافت

۲ـ گسله نَدوشن ـ مَرودشت

در غرب نیز گسل سراسری زاگرس از این منطقه عبور می‌کند که عامل انتقال آب‌های زیرزمینی از نقطه‌ای به نقطه دیگر است.چنان که زلزله سال ۱۳۶۸ بر قنات‌ها و آب چاه‌ها اثر گذاشت و قنات فراغه به طور ناگهانی خشک شد و آب برخی چاه‌ها بالا آمد و همزمان در ده‌عرب، چشمه‌ای ظاهر شد.

علیرغم مراجعه به مرکز لرزه‌نگاری استان یزد و بررسی کتاب‌های مربوط به تاریخچه زمین لرزه‌های کشور هیچگونه اطلاعی درباره ثبت زلزله‌های این ناحیه به دست نیامد.گسل دهشیر- بافت به طول تقریبی۴۵۰ کیلومتر با راستای شمال، شمال غربی-جنوب، جنوب شرقی از نزدیکی سیرجان شروع شده و به‌طرف شمال به تدریج تغییر روند داده و به سمت جنوب غربی نائین ادامه می یابد.گسل ندوشن- مروست از شمال ناحیه مروست آغاز شده و از فرو رفتگی ابرکوه- سیرجان گذشته و به‌طرف  ندوشن کشیده شده است. مسیر عبور هر دو گسل شرق منطقه می‌باشد. از غرب منطقه و با فاصله بیشتر گسل زاگرس(راندگی) با راستای شمال غربی جنوب شرقی عبور می کند. علاوه بر گسل‌های فوق، گسل‌های کوچک متعددی در شمال، جنوب و غرب منطقه دیده می شود که مسیر اکثر آن‌ها روندی  شمال غربی- جنوب شرقی دارد.

با توجه به مطالب فوق الذکر و مطالعات فرم تکتونیک ایران، از آنجایی که کشور ما بر روی کمربند زلزله خیزی جهان قراردارد،هیچ نقطه آن از خط زمین لرزه نمی‌تواند مصون باشد. منطقه ابرکوه نیز از این اصل پیروی می کند و می‌توان دریافت که منطقه وشهرستان ابرکوه از نظر لرزه خیزی در ناحیه کم خطر تا متوسط از نظر زمین لرزه به شمار می رود.

پوشش گیاهی

جنگل: جنگل‌های منطقه از نوع تنک و شامل درختچه و بوته زار می باشد. کل جنگل‌های منطقه بصورت مصنوعی و در دست کاشت است که کل مساحت این جنگل‌های مصنوعی در حدود ۸۰۱۰ هکتار می باشد که شامل ۵۰۰ هکتار درختچه آرتی پلکس در شمال شرقی ابرکوه ،۳۰۰۰هکتار در بخش بهمن که شامل تاغ، آرتی پلکس به عتاوه پارک جنگلی اسفند آباد، حدود ۱۰۰۰ هکتار در قسمت جنوبی جاده ابرکوه- دهشیر،۱۰ هکتار در طرح پارک جنگلی ابرکوه می‌گردد. ضمناً در محور ابرکوه- دهشیر، نیز ۲۵۰۰ هکتار در دو طرف جاده و تاغ‌کاری شده که اغلب این جنگل‌ها به منظور کویر زدایی صورت گرفته است. از لحاظ واریته های درختی شامل(Tamarix) و تاغ (HALOXYLON) می‌باشد و واریته های درختچه‌ای آن شامل قیچ (ZYGOPHYLLUM)، اسکمبیل (CALLIGONUM)،انواع شور (SALSOLA) و آرتی لکس(ASTKAGAKUS) می‌باشد.واریته های گیاهی منطقه نیز شامل در منه دشتی (ARCEMISIA)، اشنان (SEIDLIRZIA)،چرخه (LAUNEA)و گون(ASRAGALUS) می‌باشد.مراتع:  مراتع این شهرستان از نوع مراتع قشلاقی و مراتع میان بند می‌باشد و بیشتر در دامنه های پای‌کوهی که هم مرز با استان فارس است، پراکنده شده است از نظر پوشش گیاهی مرتعی بصورت طبیعی بوده و به دو نوع دشتی و پای‌کوهی تقسیم می‌شود.واریته های موجود در این مراتع شامل درمنه(ARTEMISIU)، گون (ASTRAGALUS)، لارس(STIPA)،شور(SALSOLA)و قیچ (ZYGOPHYLLUM) می‌باشد.

پوشش جانوری

ارتباط و وابستگی نوع آب و هوا با حیوانات، کاملاً مشهود است. بدین ترتیب که آب و هوای گرم و خشک و میزان رطوبت کم و پایین بودن میزان بارندگی سالانه بر روی زندگی جانوری تأثیر گذاشته و حیوانات خاصی را در این محدوده جغرافیایی گردآورده است.در مناطق کوهستانی و پای‌کوهی که شرایط زیست جانوران از جمله آب و علف به‌طور نسبی مهیاست ، جانوران بیشتر وجود دارند. به‌طوری که در ارتفاعات کوه اعلاء و سایر کوه‌های مجاور تعدادی جانوران حلال گوشت چون آهو و گوزن و … را در خود جای داده‌اند.براساس نوشته‌های مولف فارسنامه ناصری و ملاحظه نقشه زندگی جانوری ایران و نیز مشاهدات عینی توسط متخصصین و استفاده از اطلاعات معمرین می‌توان جانوران این پهنه جغرافیایی را در این گروه‌ها دسته‌بندی کرد :

الف) حیوانات وحشی: مثل آهو و گورخر، بزکوهی، گوزن که در نواحی پای‌کوهی به‌علت وجود پوشش گیاهی دیده می‌شوند و همچنین بنا به گزارش برخی شکارچیان در مناطق کوهستانی فراغه پلنگ نیز دیده شده است.

ب) جوندگان: مثل خرگوش و انواع موش

ج) پرندگان: مثل کبک و شاهین در ارتفاعات غرب «فراغه» و انواع گنجشک و پرستو و …

د) خزندگان: مثل مارمولک و انواع سمندر و لاک پشت و …

هـ) حشرات: مثل انواع پشه ، عقرب ، مگس ، خرخاکی و …

و) ماهی‌ها: ماهی‌های آب شیرین قنات‌ها و ماهی‌های قرل آلا و کپور در استخرهای پرورش ماهی

وضعیت اجتماعی و آموزشی

ابرکوه دارای شش مرکز اموزش عالی ،دانشگاه پیام نور ، دانشگاه آزاد اسلامی ،دانشکده پیراپزشکی،دانشکده عمران و معماری و دانشگاه جامع علمی کاربردی،دانشکده فنی شریف می‌باشد.

مجموع نمایندگی بانک ها،ادرات و سازمان های دولتی در ابرکوه بالغ بر ۸۰ واحد می باشد.

مکان گزینی شهر تاریخی ابرکوه بر اساس متون تاریخی

 

 

گردآوری:روابط عمومی فرمانداری ابرکوه